Jakob Böhme

CLAVIS

oder

Schlüssel.

Das ist :

Eine Erklärung der vornehmsten Punkten und Wörter

in diesen Schriften.

SCIENZ

SCJENCJA

140. Das Wort Scienz wird von mir eben also verstanden, gleich man es in der Lateinischen Sprache verstehet: Allein ich verstehe darinn den wahren Grund nach seinem Sensu, welches bei der Lateinischen und auch in allen Sprachen in einen Unverstand gekommen ist; dann ein jedes Wort gibt in seiner Fassung, Formierung und Aussprache den wahren Verstand, was dasselbe sei, welches also genennet ist.

140. Słowo Scjencja rozumiem właśnie tak samo, jak rozumie się je w języku łacińskim, tyle tylko, że rozumiem jego prawdziwą podstawę zgodnie z sensem, który w przypadku języka łacińskiego, a nawet w ogóle we wszystkich językach, przestał być rozumiany; każde słowo poprzez to, jak [rzecz] ujmuje, jak jest ukształtowane i jak się je wymawia, wyraża bowiem prawdziwe rozumienie, odpowiadające dokładnie temu, co jest tak nazywane.

 

141. Ihr verstehet mit Scienz eine Wissenschaft oder Erkenntnis: Im Teutschen ist es zwar recht gesprochen, aber nicht ganz ausgesprochen.

141. Rozumiecie przez scjencję naukę czyli poznanie: w języku niemieckim [przez słowa: Wissenschaft oraz Erkenntnis] jest to powiedziane wprawdzie słusznie, ale nie jest w pełni wyrażone.

 

142. Scienz ist die Wurzel zum Verstand, als zur Sinnlichkeit: es ist die Wurzel zum Centro der Fassung des Nichts in Etwas; als woselbst sich der Wille des Ungrundes in sich zeucht zu einem Centro der Infaßlichkeit, (das ist zu dem Worte) so urständet der wahre Verstand. Er ist in der Schiedlichkeit der Scienz, wo der Wille sich aus der gefaßten Compaction scheidet; so verstehet man in dem Geschiedenen (da sich die Schiedlichkeit in Wesen fasset) allererst die Essenz.

142. Scjencja jest korzeniem rozumienia, jak też zmysłowości: ma w niej swój korzeń centrum utrwalania Niczego jako Czegoś; tak że tam, gdzie wola bezgruntu ściąga się w siebie, tworząc centrum konstytuuowania się [rzeczy] (tj. tworząc Słowo), znajduje się podstawa prawdziwego rozumienia. Oparte jest ono na zróżnicowaniu scjencji, mianowicie na tym, że wola oddziela się od [scjencji] ujętej [w formie] spójnej całości (Compaction); w rezultacie rozumie się esencję przede wszystkim jako to, co oddzielone, (gdzie zróżnicowanie utrwala się w bycie).

 

143. Denn Essenz ist eine wesentliche Kraft, Scienz aber ist eine schwebende, fliegende, gleich die Sinnen: und ist eben die Wurzel der Sinnen. Doch im Verstande, da sie Scienz genannt ist, ist sie die Sinnlichkeit nicht, sondern die Ursache zur Sinnlichkeit, auf Art wie sich der Verstand im Gemüte fasset, so muß vorher eine Ursache sein, welche das Gemüt gibt, davon der Verstand ausfließt in seine Beschaulichkeit. So ist die Scienz die Wurzel zum feurigen Gemüte; und sie ist in Summa die Wurzel aller geistlichen Anfänge, als die wahre Wurzel der Seelen, und so weiter durch alles Leben, dann sie ist des Lebens Grund, daraus es kommt.

143. Esencja jest bowiem bytową siłą, scjencja zaś jest [siłą] zawieszoną i bujającą [w pustce], tak samo jak zmysły: i jest ona właśnie korzeniem zmysłów. Jednak zgodnie z rozumieniem, w którym nazywa się ją scjencją, nie jest ona zmysłowością, lecz przyczyną zmysłowości – podobnie żeby rozumienie utrwaliło się w umyśle, musi najpierw być jakaś przyczyna, wywołująca stan umysłu, z którego wypływa to rozumienie i staje się przedmiotem oglądu. W ten sposób scjencja jest korzeniem ognistego umysłu; i jest ona w ogólności korzeniem wszystkich duchowych początków jako prawdziwy korzeń dusz – i tak dalej przez wszelkie życie, scjencja jest bowiem dla życia podstawą, z której się ono wywodzi.

 

144. Ich habe demselben sonsten keinen andern Namen geben können, dieweil dieser im Sensu so ganz eintrifft: dann sie ist die Ursache, daß sich der Göttliche, ungründliche Wille einziehet, und in Natur fasset, zum unterschiedlichen, erkenntlichen und empfindlichen Leben des Verstands und Unterschieds; dann mit dem Einziehen der Scienz, da der Wille dieselbe in sich zeucht, urständet das natürliche Leben, und das Wort aller Leben.

144. Nie mogłem dać temu żadnej innej nazwy, gdyż ta właśnie co do sensu trafia dokładnie w sedno: scjencja jest bowiem przyczyną tego, że boska niezgłębiona (ungründliche) wola skupia się i utrwala w postaci natury, stając się zróżnicowanym, dającym się poznać i odczuć życiem rozumienia i różnicy; otóż dzięki ściąganiu scjencji, w którym wola ściąga ją ku sobie, powstaje życie naturalne i Słowo wszelkiego życia.

 

145. Die Unterscheidung aus dem Feuer ist zu verstehen als folget: Die ewige Scienz im Willen des Vaters ziehet den Willen (welcher Vater heißt) in sich, und schließt sich in ein Centrum der Göttlichen Geburt der Dreiheit; und spricht sich mit der Scienz aus in ein Wort des Verstandes. Und im Sprechen ist die Schiedlichkeit in der Scienz; allda ist in jeder Schiedlichkeit die Begierde zur Infassung des Aussprechens; und die Infassung ist wesentlich, und heißt Göttliche Essenz.

145. Wyodrębnianie się z ognia należy rozumieć w sposób następujący: wieczna scjencja w woli Ojca ściąga w siebie wolę (która nazywa się Ojcem) i zamyka się, tworząc centrum narodzin Boskiej Trójcy; a wyraża siebie za pomocą scjencji jako Słowo dające rozumienie. W mówieniu [dokonywane] jest zaś w scjencji zróżnicowanie; w każdym [dokonywanym] tam zróżnicowaniu przejawia się pragnienie utrwalenia wypowiedzi; utrwalenie zaś jest nadawaniem bytu i nazywa się Boską esencją.

 

146. Aus dieser Essenz spricht sich nun das Wort in der zweiten Scheidung (als von der Natur) aus: Und in demselben Aussprechen, da sich der kreatürliche Wille in sein Centrum scheidet in eine Sinnlichkeit, allda wird die Scheidung aus der feuerischen Scienz verstanden; dann daraus ist die Seele und alle Englische Geister.

146. Otóż za pomocą tej esencji Słowo wyraża siebie w drugim rozdzieleniu (mianowicie [wyraża się] przez przyrodę): I wyrażanie się [Słowa], w którym stworzona wola oddziela się jako swoje własne centrum i jako zmysłowość, wyjaśnia oddzielenie od ognistej scjencji, w wyniku którego powstaje dusza i wszystkie duchy anielskie.

 

147. Die dritte Scheidung geschiehet nach der äußern Natur von dem ausgesprochenen geformten Worte, darinn die viehische Scienz lieget; wie in dem Tractat von den Gnaden Wahl zu sehen, welcher sehr scharf im Verstande, und eines der kläresten unter meinen Schriften ist.

147. Trzecie rozdzielenie odpowiada zewnętrznej naturze wypowiedzianego i ukształtowanego Słowa, w którym zawarta jest zwierzęca scjencja, jak można przeczytać w [moim] traktacie “O wyborze łaski”, tłumaczącym rzecz bardzo wnikliwie i będącym jednym z najjaśniejszych z moich dzieł.

 

 

KONTAKT
jakub@boehme.pl